Υπερεργασία στις Ένοπλες Δυνάμεις: Ποιος καταγράφει τις ώρες και ποιος πληρώνει τον στρατιωτικό

Οι ευρωπαϊκές πρακτικές δείχνουν τον δρόμο για αποζημίωση, κατοχυρωμένη ανάπαυση και καταγραφή της πρόσθετης εργασίας με εγγυήσεις διαφάνειας και έλεγχο πέρα από τη μονάδα

Η συζήτηση για τη μέριμνα του στρατιωτικού προσωπικού αποκτά πραγματικό περιεχόμενο όταν φτάνει στον χρόνο που διαθέτει καθημερινά ο στρατιωτικός στην υπηρεσία. Στην παράταση του ωραρίου, στις συνεχόμενες υπηρεσίες, στα Σαββατοκύριακα και στις αργίες, στις πολυήμερες δραστηριότητες που αφαιρούν χρόνο από την οικογένεια και περιορίζουν τη δυνατότητα ανάπαυσης.

Το ερώτημα είναι συγκεκριμένο: Πώς αναγνωρίζεται αυτή η πρόσθετη εργασία, πώς αποδεικνύεται και ποιο αντίκρισμα έχει για εκείνον που την πραγματοποιεί;

Η ευρωπαϊκή εμπειρία προσφέρει διαφορετικές απαντήσεις. Υπάρχουν συστήματα χρηματικής αποζημίωσης ανά ώρα, μηχανισμοί αναπλήρωσης με χρόνο ανάπαυσης και συνδυασμοί πρόσθετων ημερών άδειας με οικονομική αντιστάθμιση. Η αξιοποίησή τους στην Ελλάδα απαιτεί προσαρμογή στις ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων και σαφείς εγγυήσεις εφαρμογής.

Πληρωμή της πρόσθετης εργασίας με συγκεκριμένους κανόνες

Η Γερμανία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα θεσμοθετημένης αντιμετώπισης της πρόσθετης στρατιωτικής εργασίας. Η σχετική ρύθμιση προβλέπει αναπλήρωση με απαλλαγή από την υπηρεσία και δυνατότητα χρηματικής αποζημίωσης όταν επιτακτικοί υπηρεσιακοί λόγοι εμποδίζουν τη χορήγησή της μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία. www.gesetze-im-internet.de

Για την πληρωμή τίθενται προϋποθέσεις, όπως γραπτή εντολή ή έγκριση της πρόσθετης εργασίας και υπέρβαση του προβλεπόμενου μηνιαίου ορίου. Οι ωριαίες αποζημιώσεις διαφοροποιούνται ανά γερμανική μισθολογική κατηγορία και κυμαίνονται από 15,42 έως 34,46 ευρώ ανα ώρα. Τα ποσά αυτά προσφέρουν ένα συγκριτικό στοιχείο για τη συζήτηση, χωρίς να συνεπάγονται άμεση αντιστοίχιση με το ελληνικό στρατιωτικό μισθολόγιο.

Για την Ελλάδα, μια ολοκληρωμένη πρόταση χρειάζεται να ορίζει ποιες πρόσθετες ώρες αποζημιώνονται, πώς υπολογίζεται το ωριαίο ποσό, ποια διαδικασία ακολουθείται και πότε πραγματοποιείται η πληρωμή.

Χρειάζεται επίσης διακριτή αντιμετώπιση της παράτασης του καθημερινού ωραρίου, της εργασίας σε αργίες, της συνεχούς υπηρεσίας και της συμμετοχής σε πολυήμερες δραστηριότητες. Κάθε περίπτωση έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά και επιβάρυνση.

Ανάπαυση με προθεσμία και πραγματική δυνατότητα χορήγησης

Η οικονομική αναγνώριση πρέπει να συνοδεύεται από προστασία της ανάπαυσης. Η συσσωρευμένη κόπωση επηρεάζει την προσοχή, την κρίση και την ασφαλή εκτέλεση απαιτητικών καθηκόντων.

Στην Ισπανία, η απόφαση DEF/1363/2016 προβλέπει, υπό τους όρους της, υποχρεωτική ημέρα ανάπαυσης μετά από συγκεκριμένες υπηρεσίες συνεχούς παρουσίας και αποκλειστικής απασχόλησης τουλάχιστον 24 ωρών. Παράλληλα, προβλέπει δυνατότητα πρόσθετης ανάπαυσης για ορισμένες δραστηριότητες, με υπηρεσιακές προϋποθέσεις και όρια.

Στη Γαλλία, η επίσημη ετήσια έκθεση για τη στρατιωτική κατάσταση του 2024 περιγράφει διαφορετικό σύστημα αντιστάθμισης: από δεκαπέντε πρόσθετες ημέρες, στο γενικό σχήμα που παρουσιάζεται, δώδεκα αποζημιώνονται και τρεις προγραμματίζονται ως άδεια από τη διοίκηση. Πρόκειται για παράδειγμα συνδυασμού χρόνου και χρημάτων.

Μια ελληνική ρύθμιση θα μπορούσε να προβλέπει συγκεκριμένη προθεσμία αναπλήρωσης της πρόσθετης εργασίας. Κάθε αναβολή για υπηρεσιακούς λόγους θα πρέπει να αιτιολογείται και να συνοδεύεται από νέο προγραμματισμό. Για τις ώρες που παραμένουν χωρίς αναπλήρωση χρειάζεται σαφής διαδικασία χρηματικής αποζημίωσης, με διατήρηση των αναγκαίων εγγυήσεων ανάπαυσης.

Καταγραφή που διατηρεί ορατό τον πραγματικό χρόνο υπηρεσίας

Πριν από την πληρωμή και την αναπλήρωση βρίσκεται η απόδειξη της εργασίας.

Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην υπόθεση C‑55/18, ανέδειξε την ανάγκη αντικειμενικού, αξιόπιστου και προσβάσιμου συστήματος μέτρησης της ημερήσιας εργασίας. Η υπόθεση αφορούσε πολιτική απασχόληση, όμως το βασικό συμπέρασμα έχει ιδιαίτερη σημασία για τη συζήτηση: χωρίς αξιόπιστα στοιχεία δυσχεραίνεται η προστασία του εργαζομένου και ο ουσιαστικός έλεγχος.

Για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, η πρόταση μπορεί να στηριχθεί σε ένα κεντρικό ηλεκτρονικό μητρώο χρόνου υπηρεσίας, στο οποίο κάθε στέλεχος θα έχει προσωπική πρόσβαση.

Η καταγραφή θα συνδυάζει την προσωπική δήλωση έναρξης και λήξης της απασχόλησης με τα στοιχεία των πραγματικά εκτελεσμένων υπηρεσιών, των βαρδιών και των μεταβολών τους. Η κάρτα εισόδου και εξόδου μπορεί να λειτουργεί συμπληρωματικά, αφού η παρουσία στην πύλη δεν αποτυπώνει από μόνη της εργασία εκτός στρατοπέδου, ασκήσεις ή τον χαρακτήρα της παραμονής στη μονάδα.

Για πλοία, φυλάκια και δραστηριότητες χωρίς σύνδεση χρειάζεται δυνατότητα καταχώρισης και μεταγενέστερου συγχρονισμού, με ελεγχόμενη πρόσβαση και προστασία των υπηρεσιακών πληροφοριών.

Έλεγχος πέρα από τη διοίκηση της μονάδας

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι ποιος ελέγχει τα στοιχεία.

Όπου υπάρχει κίνητρο να εμφανίζεται μικρότερη επιβάρυνση του προσωπικού ή να περιορίζονται οι απαιτήσεις αποζημίωσης, χρειάζονται εγγυήσεις που δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από την τοπική διοίκηση.

Κάθε δήλωση του στελέχους πρέπει να λαμβάνει ηλεκτρονικό αποδεικτικό. Η αρχική εγγραφή να διατηρείται και κάθε διόρθωση να συνοδεύεται από το όνομα του αρμοδίου, τον χρόνο παρέμβασης και την αιτιολογία της.

Η διοίκηση πρέπει να μπορεί να ελέγχει και να αμφισβητεί τεκμηριωμένα μια καταχώριση. Η διαφωνία, όμως, να παραμένει ορατή και να εξετάζεται, μέσα σε συγκεκριμένη προθεσμία, από όργανο εκτός της εμπλεκόμενης διοίκησης.

Ακόμη και όταν αμφισβητείται το δικαίωμα πληρωμής, η δήλωση για την πραγματική εκτέλεση υπηρεσίας πρέπει να διατηρείται. Έτσι μπορούν να εξετάζονται και περιπτώσεις έκτακτης προφορικής εντολής, μαζί με τις ευθύνες για την έλλειψη της απαιτούμενης έγκρισης.

Προσωπική ενημέρωση και προστασία από αντίποινα

Κάθε στρατιωτικός χρειάζεται μηνιαία εικόνα των καταγεγραμμένων ωρών, των εκκρεμών αμφισβητήσεων, της οφειλόμενης ανάπαυσης και της πορείας αποζημίωσης.

Παράλληλα απαιτείται προστατευμένη δυνατότητα προσφυγής. Στη Γερμανία, κάθε στρατιωτικός μπορεί να απευθύνεται απευθείας στον Κοινοβουλευτικό Επίτροπο των Ενόπλων Δυνάμεων, χωρίς να ακολουθήσει την υπηρεσιακή ιεραρχία, με θεσμική προστασία από δυσμενή μεταχείριση εξαιτίας της προσφυγής του. www.bundestag.de

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η γερμανική πρόβλεψη που περιορίζει τη χρήση των υπολοίπων χρόνου από τον άμεσο προϊστάμενο σε συγκεκριμένους υπηρεσιακούς σκοπούς και απαγορεύει την αξιοποίησή τους για αξιολόγηση απόδοσης ή συμπεριφοράς.

Αντίστοιχες εγγυήσεις θα μπορούσαν να ενισχύσουν την εμπιστοσύνη σε ένα ελληνικό σύστημα καταγραφής.

Κεντρική χρηματοδότηση και εντοπισμός των ελλείψεων

Η αποζημίωση χρειάζεται προβλεπόμενες πιστώσεις και κεντρική παρακολούθηση. Η αναγνώριση της πρόσθετης εργασίας δεν μπορεί να εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα κάθε μονάδας.

Τα συγκεντρωτικά στοιχεία μπορούν επίσης να αναδεικνύουν μονάδες με διαρκώς αυξανόμενες οφειλές ανάπαυσης, συχνές περικοπές δηλωμένων ωρών ή αποκλίσεις μεταξύ υπηρεσιών και καταγραφών. Τέτοιες ενδείξεις πρέπει να ενεργοποιούν έλεγχο και αξιολόγηση των αναγκών στελέχωσης.

Η ίδια η γερμανική εμπειρία δείχνει ότι η εφαρμογή απαιτεί επιμονή: η έκθεση του Κοινοβουλευτικού Επιτρόπου για το 2024 κατέγραφε καθυστερήσεις στην εισαγωγή ενιαίου ηλεκτρονικού συστήματος. dserver.bundestag.de

Οι επιχειρησιακές ανάγκες χρειάζονται σαφείς κανόνες

Η ευρωπαϊκή νομολογία αναγνωρίζει τις ιδιαιτερότητες της στρατιωτικής αποστολής. Στην υπόθεση C‑742/19, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης διευκρίνισε ότι οι στρατιωτικοί δεν εξαιρούνται συνολικά από τους κανόνες χρόνου εργασίας, ενώ προβλέπονται εξαιρέσεις για συγκεκριμένες δραστηριότητες και περιστάσεις. Ο τρόπος αμοιβής παραμένει ζήτημα εθνικού δικαίου.

Αυτό προσδιορίζει και το πεδίο της πολιτικής ευθύνης: απαιτείται εθνική ρύθμιση που θα συνδέει την καταγραφή με την αναγνώριση, την ανάπαυση και την πληρωμή.

Ο πρόσθετος χρόνος του στρατιωτικού έχει κόστος. Η Πολιτεία οφείλει να γνωρίζει πόσος είναι, πού συσσωρεύεται και πώς αποδίδεται σε εκείνον που τον προσφέρει. Εκεί κρίνεται η αξιοπιστία της μέριμνας για το προσωπικό.

Σχετικά άρθρα

ΕΑΑΣ ζητά ουσιαστικό λόγο στη συζήτηση για το Μετοχικό Ταμείο Στρατού

Τη σημασία της θεσμικής εκπροσώπησης των αποστράτων του Στρατού...

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ