Υπάρχει μια ιδιαίτερη κατηγορία στρατιωτικών που προσφέρει καθημερινά σημαντικό έργο στην ασφάλεια των στρατιωτικών εγκαταστάσεων, χωρίς οι συνθήκες εργασίας και οι ιδιαιτερότητες της αποστολής της να βρίσκονται συχνά στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.
Πρόκειται για τους συνοδούς στρατιωτικών σκύλων, στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων που έχουν αναλάβει μια αποστολή με αυξημένες απαιτήσεις, ιδιαίτερες ευθύνες και ένα πρόγραμμα υπηρεσίας που διαφέρει ουσιαστικά από εκείνο του υπόλοιπου στρατιωτικού προσωπικού.
Επαγγελματίες Οπλίτες και Εθελοντές Μακράς Θητείας βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή της φύλαξης στρατιωτικών εγκαταστάσεων, έχοντας δίπλα τους έναν συνεργάτη από τον οποίο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η αποτελεσματικότητα της αποστολής τους: τον στρατιωτικό σκύλο.
Ωστόσο, πίσω από αυτή την ιδιαίτερη σχέση συνεργασίας αναδεικνύονται προβλήματα που αφορούν την οικονομική αποζημίωση, τις πραγματικές ώρες εργασίας, τις μετακινήσεις, τη χορήγηση αδειών, τις μετασταθμεύσεις μονάδων και την επάρκεια εκπαιδευμένου προσωπικού.
Το σημαντικότερο ίσως παράδοξο είναι ότι στρατιωτικοί που εκτελούν νυχτερινή υπηρεσία μπορεί να μην αποζημιώνονται για αυτήν, εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο χαρακτηρίζεται διοικητικά το πρόγραμμα εργασίας τους.
Τα Στρατιωτικά Νέα αναδεικνύουν σήμερα αυτή την ιδιαίτερη κατηγορία στελεχών, παρουσιάζοντας τις συνθήκες της καθημερινότητάς τους, το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και τα ερωτήματα που προκύπτουν για την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία.
Μια ιδιαίτερη στρατιωτική ειδικότητα με αυξημένες ευθύνες
Ο συνοδός στρατιωτικού σκύλου δεν είναι απλώς ένας στρατιωτικός που εκτελεί υπηρεσία φύλαξης έχοντας μαζί του ένα εκπαιδευμένο ζώο.
Είναι υπεύθυνος για τη διαρκή φροντίδα, την εκπαίδευση, την επιχειρησιακή ετοιμότητα και τη σωστή συνεργασία με τον σκύλο που του έχει ανατεθεί.
Σύμφωνα με το επίσημο δελτίο καθηκόντων των ειδικοτήτων ΕΠΟΠ του Γενικού Επιτελείου Στρατού, στις αρμοδιότητες του συνοδού περιλαμβάνονται η φροντίδα και εκπαίδευση του σκύλου, η εφαρμογή προληπτικών κτηνιατρικών προγραμμάτων, η μέριμνα για την περίθαλψή του υπό κτηνιατρική καθοδήγηση και η εκτέλεση περιπολιών.
Η συνεργασία ανθρώπου και ζώου δεν περιορίζεται στις ώρες της υπηρεσίας. Απαιτεί καθημερινή επαφή, εμπιστοσύνη, συνέπεια και ιδιαίτερη εξοικείωση με τη συμπεριφορά του σκύλου.
Η ιστορία της συγκεκριμένης αποστολής στον Στρατό Ξηράς έχει βάθος δεκαετιών. Ήδη από το 1990 το Γενικό Επιτελείο Στρατού είχε εκπονήσει ειδική μελέτη για την αξιοποίηση στρατιωτικών σκύλων, ενώ από το 1991 άρχισε η εφαρμογή της φύλαξης μονάδων με εκπαιδευμένους σκύλους και συνοδούς σε επιλεγμένα στρατόπεδα.
Παρά τη μακρόχρονη παρουσία της ειδικότητας, οι ιδιαιτερότητες της καθημερινής υπηρεσίας εξακολουθούν να δημιουργούν σημαντικά ερωτήματα.
Το παράδοξο της νυχτερινής εργασίας χωρίς αποζημίωση
Ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα αφορά τη μη καταβολή ειδικής αποζημίωσης νυχτερινής εργασίας σε συνοδούς στρατιωτικών σκύλων του Στρατού Ξηράς.
Η Κοινή Υπουργική Απόφαση που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 5175 της 30ής Σεπτεμβρίου 2025 συνδέει, κατά τον γενικό κανόνα, τη χορήγηση της ειδικής αποζημίωσης για εργασία από τις 22:00 έως τις 06:00 με την εκτέλεση 24ωρης διατεταγμένης υπηρεσίας με διανυκτέρευση.
Επομένως, η καταβολή της αποζημίωσης δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την πραγματική απασχόληση κατά τις νυχτερινές ώρες, αλλά και από τον διοικητικό χαρακτηρισμό της υπηρεσίας.
Το ζήτημα έχει απασχολήσει και τη Βουλή.
Σε απάντηση στην ερώτηση 477/2025 του Κυριάκου Βελόπουλου, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας διευκρίνισε ότι οι συνοδοί στρατιωτικών σκύλων που εκτελούν 24ωρη διατεταγμένη υπηρεσία με διανυκτέρευση λαμβάνουν την προβλεπόμενη αποζημίωση.
Ωστόσο, για τους συνοδούς του Στρατού Ξηράς ανέφερε ότι, σύμφωνα με επιχειρησιακή διαταγή του Κλάδου, προβλέπεται αποχώρηση από τη μονάδα κατά το χρονικό διάστημα από τις 13:00 έως τις 19:00.
Εξαιτίας αυτής της διακοπής, η συγκεκριμένη υπηρεσία δεν χαρακτηρίζεται ως 24ωρη και, σύμφωνα με τη θέση του Υπουργείου, δεν θεμελιώνεται δικαίωμα καταβολής της ειδικής νυχτερινής αποζημίωσης.
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η ουσία του προβλήματος.
Ένας στρατιωτικός μπορεί να βρίσκεται σε υπηρεσία κατά τις νυχτερινές ώρες και να εκτελεί καθήκοντα φύλαξης, αλλά να μη λαμβάνει τη σχετική αποζημίωση, επειδή το πρόγραμμά του περιλαμβάνει μια εξάωρη διακοπή.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι εάν η πραγματική νυχτερινή απασχόληση πρέπει να αναγνωρίζεται και να αποζημιώνεται ανεξάρτητα από τον συγκεκριμένο διοικητικό χαρακτηρισμό της υπηρεσίας.
Η εξάωρη διακοπή που στην πράξη μπορεί να μην αποτελεί ανάπαυση
Το πρόγραμμα των συνοδών στρατιωτικών σκύλων παρουσιάζει μια σημαντική ιδιαιτερότητα.
Προβλέπεται διακοπή της υπηρεσίας από τις 13:00 έως τις 19:00, διάστημα κατά το οποίο το στέλεχος μπορεί να αποχωρήσει από τη στρατιωτική εγκατάσταση.
Στην πράξη, όμως, η εφαρμογή αυτής της πρόβλεψης δεν είναι πάντοτε τόσο απλή.
Πολλοί συνοδοί εκτελούν υπηρεσία σε απομακρυσμένα φυλάκια, τα οποία βρίσκονται σε σημαντική απόσταση από τη μονάδα στην οποία υπάγονται ή από τον τόπο κατοικίας τους.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν τεθεί υπόψη των Στρατιωτικών Νέων, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες δεν διατίθεται υπηρεσιακό όχημα για τη μετακίνησή τους.
Αυτό σημαίνει ότι ο στρατιωτικός, προκειμένου να αξιοποιήσει την προβλεπόμενη διακοπή, πρέπει να πραγματοποιήσει τέσσερις διαδρομές μέσα στην ίδια ημέρα.
Να μεταβεί στο φυλάκιο, να αποχωρήσει το μεσημέρι, να επιστρέψει το απόγευμα και να αναχωρήσει εκ νέου μετά την ολοκλήρωση της υπηρεσίας του.
Το κόστος των μετακινήσεων αυτών μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό, ειδικά όταν οι αποστάσεις είναι μεγάλες.
Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ορισμένοι συνοδοί επιλέγουν να παραμένουν στο φυλάκιο κατά τη διάρκεια της προβλεπόμενης διακοπής, προκειμένου να αποφύγουν την οικονομική επιβάρυνση.
Εδώ χρειάζεται μια ουσιαστική διάκριση.
Η οικειοθελής παραμονή ενός στρατιωτικού στο φυλάκιο για λόγους κόστους δεν ταυτίζεται αυτομάτως με διατεταγμένη υπηρεσία.
Ωστόσο, δημιουργείται ένα εύλογο ερώτημα για το κατά πόσο η προβλεπόμενη ανάπαυση είναι πραγματικά αξιοποιήσιμη, όταν η αποχώρηση προϋποθέτει σημαντική προσωπική οικονομική επιβάρυνση.
Ακόμη σοβαρότερο είναι το ζήτημα όταν το στέλεχος παραμένει διαθέσιμο για υπηρεσιακές ανάγκες ή εξακολουθεί να έχει ευθύνη για τον στρατιωτικό σκύλο.
Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται σαφής καταγραφή των πραγματικών συνθηκών, ώστε να διαπιστώνεται εάν πρόκειται πράγματι για χρόνο ανάπαυσης ή για χρόνο υπηρεσιακής απασχόλησης.
Οι μετακινήσεις με ιδιωτικά οχήματα και το οικονομικό κόστος
Η μετακίνηση των συνοδών στρατιωτικών σκύλων αποτελεί ένα ακόμη ζήτημα που αξίζει ιδιαίτερης προσοχής.
Σε περιπτώσεις όπου τα φυλάκια βρίσκονται μακριά από την έδρα της μονάδας και δεν παρέχεται υπηρεσιακό μέσο μεταφοράς, οι στρατιωτικοί αναγκάζονται να χρησιμοποιούν τα προσωπικά τους οχήματα.
Η καθημερινή αυτή μετακίνηση συνεπάγεται έξοδα καυσίμων, συντήρησης και φθοράς του αυτοκινήτου.
Η επιβάρυνση γίνεται μεγαλύτερη όταν το πρόγραμμα απαιτεί επανειλημμένες μετακινήσεις μέσα στην ίδια ημέρα.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο το οικονομικό κόστος.
Αφορά και την ανάγκη να υπάρχει οργανωμένη υπηρεσιακή μέριμνα για στελέχη που εκτελούν ειδικά καθήκοντα σε εγκαταστάσεις εκτός της έδρας των μονάδων τους.
Η διάθεση υπηρεσιακών μέσων, όπου απαιτείται, θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά την προσωπική οικονομική επιβάρυνση και να διευκολύνει την ουσιαστική εφαρμογή του προβλεπόμενου προγράμματος ανάπαυσης.
Οι άδειες και η επιβάρυνση των υπολοίπων συνοδών
Ένα ακόμη πρόβλημα αφορά τη διαχείριση των αδειών.
Οι συνοδοί στρατιωτικών σκύλων αποτελούν προσωπικό με εξειδικευμένη εκπαίδευση και συγκεκριμένα καθήκοντα.
Δεν είναι πάντοτε εφικτό να αντικατασταθούν από οποιοδήποτε άλλο στέλεχος της μονάδας.
Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν τεθεί υπόψη μας, σε ορισμένες περιπτώσεις οι συνοδοί δεν εντάσσονται στις ίδιες ομάδες αδειών με το υπόλοιπο στρατιωτικό προσωπικό.
Όταν ένας συνοδός απουσιάζει με κανονική άδεια, οι υπηρεσίες του πρέπει να καλυφθούν από τους υπόλοιπους εκπαιδευμένους συναδέλφους του.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη συχνότητα υπηρεσιών και σε περιορισμό των διαθέσιμων ημερών ανάπαυσης.
Η επάρκεια προσωπικού αποτελεί, συνεπώς, βασική προϋπόθεση τόσο για την επιχειρησιακή λειτουργία όσο και για την ομαλή χορήγηση των προβλεπόμενων αδειών.
Δεν μπορεί μια εξειδικευμένη υπηρεσία να εξαρτάται διαρκώς από την υπέρμετρη επιβάρυνση περιορισμένου αριθμού στελεχών.
Η ευθύνη για τον στρατιωτικό σκύλο δεν σταματά στην περίπολο
Η σχέση του συνοδού με τον στρατιωτικό σκύλο συνοδεύεται από ιδιαίτερη ευθύνη.
Ο στρατιωτικός καλείται να μεριμνά για την υγεία, την εκπαίδευση, τη συμπεριφορά και την επιχειρησιακή ετοιμότητα του ζώου.
Πρόκειται για ευθύνη που απαιτεί καθημερινή συνέπεια και προσοχή.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του αφιερώματος, σοβαρά περιστατικά που αφορούν στρατιωτικούς σκύλους ενδέχεται να οδηγήσουν σε διοικητική διερεύνηση, ακόμη και σε Ένορκη Διοικητική Εξέταση.
Η ενδεχόμενη ποινική διερεύνηση εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά και τις αποφάσεις των αρμόδιων αρχών.
Αυτή η διάσταση καθιστά ακόμη πιο σημαντικό να υπάρχει σαφές πλαίσιο για το ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη του σκύλου κατά τη διάρκεια της άδειας ή της ανάπαυσης του συνοδού.
Η υπηρεσία οφείλει να εξασφαλίζει ότι τόσο το προσωπικό όσο και τα ζώα καλύπτονται από ένα οργανωμένο και λειτουργικό σύστημα φροντίδας και αντικατάστασης.
Μετασταθμεύσεις μονάδων και νέες δυσκολίες για το προσωπικό
Η αναδιοργάνωση των στρατιωτικών σχηματισμών και οι μετασταθμεύσεις μονάδων μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τους συνοδούς στρατιωτικών σκύλων.
Όταν ένα στρατόπεδο κλείνει ή μια μονάδα μεταφέρεται σε άλλη περιοχή, ενδέχεται να απαιτείται μετακίνηση τόσο του στρατιωτικού όσο και του σκύλου με τον οποίο συνεργάζεται.
Για το στέλεχος, μια τέτοια αλλαγή μπορεί να επηρεάσει την οικογενειακή του ζωή, τη στέγαση, τις καθημερινές μετακινήσεις και τον οικονομικό προγραμματισμό του.
Παράλληλα, απαιτείται μέριμνα για τη μεταφορά και τη συνέχιση της φροντίδας του στρατιωτικού σκύλου.
Οι αποφάσεις μεταστάθμευσης πρέπει επομένως να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες αυτής της ειδικότητας.
Ο κίνδυνος απώλειας έμπειρων συνοδών τα επόμενα χρόνια
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί και η μελλοντική στελέχωση της ειδικότητας.
Η εμπειρία ενός συνοδού στρατιωτικού σκύλου δεν αποκτάται αποκλειστικά μέσα από μια αρχική εκπαίδευση.
Αναπτύσσεται σταδιακά, μέσα από την καθημερινή συνεργασία με το ζώο, την αντιμετώπιση πραγματικών περιστατικών και τη συμμετοχή σε υπηρεσίες φύλαξης.
Η ενδεχόμενη αποχώρηση έμπειρων στελεχών χωρίς έγκαιρη προετοιμασία αντικαταστατών μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά λειτουργικά κενά.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει των αποστρατειών που αναμένονται τα επόμενα χρόνια.
Χωρίς επίσημα στοιχεία για τον αριθμό των συνοδών που πρόκειται να αποχωρήσουν, δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια το μέγεθος του προβλήματος.
Ωστόσο, η ανάγκη έγκαιρου σχεδιασμού είναι προφανής.
Η εκπαίδευση νέων συνοδών, η αξιοποίηση της εμπειρίας των παλαιότερων και η διατήρηση επαρκούς αριθμού στελεχών αποτελούν ουσιαστικές προϋποθέσεις για τη συνέχεια της αποστολής.
Το ζήτημα έφτασε στη Βουλή, αλλά τα ερωτήματα παραμένουν
Τα προβλήματα της συγκεκριμένης ειδικότητας έχουν αποτελέσει αντικείμενο κοινοβουλευτικού ελέγχου.
Πέρα από την ερώτηση 477/2025 του Κυριάκου Βελόπουλου, το θέμα επανήλθε με την ερώτηση 2393/2026, με πρωτοβουλία της Κατερίνας Νοτοπούλου.
Στην απάντησή του, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας αναφέρθηκε στις προϋποθέσεις χορήγησης των σχετικών παροχών και επανέλαβε τη σύνδεση της ειδικής νυχτερινής αποζημίωσης με την εκτέλεση 24ωρης διατεταγμένης υπηρεσίας.
Οι υπουργικές απαντήσεις αποσαφηνίζουν τη διοικητική θέση του Υπουργείου, χωρίς όμως να εξαντλούν τα πρακτικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι συνοδοί.
Η ουσία βρίσκεται στο κατά πόσο το υφιστάμενο πλαίσιο ανταποκρίνεται στις πραγματικές συνθήκες εργασίας.
Η πολιτεία οφείλει να αναγνωρίσει την πραγματική προσφορά τους
Οι συνοδοί στρατιωτικών σκύλων αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της λειτουργίας και της ασφάλειας στρατιωτικών εγκαταστάσεων.
Η προσφορά τους δεν περιορίζεται στην εκτέλεση μιας τυπικής υπηρεσίας.
Συνδυάζει στρατιωτικά καθήκοντα, εξειδικευμένη εκπαίδευση, συνεχή φροντίδα ενός ζώου και αυξημένη προσωπική ευθύνη.
Η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία καλούνται να εξετάσουν ουσιαστικά τα προβλήματα που έχουν αναδειχθεί.
Η αναγνώριση της πραγματικής νυχτερινής απασχόλησης, η εξασφάλιση υπηρεσιακών μετακινήσεων, η ορθολογική κατανομή των υπηρεσιών, η απρόσκοπτη χορήγηση αδειών και η έγκαιρη αναπλήρωση των αποχωρούντων στελεχών αποτελούν ζητήματα που συνδέονται άμεσα με την καθημερινότητα αυτών των στρατιωτικών.
Το ζητούμενο δεν είναι η προνομιακή μεταχείριση μιας ειδικότητας, αλλά η δίκαιη αντιμετώπιση των πραγματικών συνθηκών υπό τις οποίες εκτελεί την αποστολή της.
Γιατί πίσω από κάθε στρατιωτικό σκύλο που περιπολεί και προστατεύει μια εγκατάσταση υπάρχει ένας άνθρωπος που εκπαιδεύει, φροντίζει, αναλαμβάνει ευθύνες και υπηρετεί.
Ένας στρατιωτικός που δεν πρέπει να παραμένει αόρατος.

Εξαιρετικό άρθρο, απεικονίζει 100% την πραγματικότητα και εκφράζει σοβαρότατες ανησυχίες για το μέλλον του θεσμού. Οι συνοδοί σκύλων πρέπει να αντιμετωπίζονται σαν μία ιδιαίτερων αναγκών ειδικότητα, που εργάζεται κάτω από δύσκολες συνθήκες. Να προστεθούν και τα θέματα υγείας και ασφάλειας κατά την εργασία όπως κίνδυνοι τραυματισμών κατά την εκπαίδευση και περιπολία και η συχνή εμφάνιση εργασιοεξαρτώμενων (κυρίως παθήσεων του κινητικού) νοσημάτων. Υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης των συνθηκών εργασίας και φυσικά απαιτείται ανανέωση του γηρασμένου προσωπικού.